2023-04-12

در این شب های مبارک قدر

مادرم:

مادرم، عزیزی که رفتی و دیدارت به قیامت ماند، دلم از دوری ات عجیب تنگ می شود. پس از گذشت دو ماه و اندی، هنوز به نبودنت عادت نکرده ام. شب قدر به یادت حلوائی پختم به شیرینی سخنِ شیرین ات. به یاد ایّامی که حلوا می پختی و داخل بشقابهای کوچک می ریختی و یک سینی پر از این بشقابها را دستم می دادی که بین در و همسایه پخش کنم. تا به هنگام افطار دهانشان را شیرین کنند. می سپردی که بگویم صلوات دارد. همسایه ها هم می پختند و پخش می کردند. حلوا، شعله زرد، خرما ونذری های دیگر. هر دقیقه و ثانیه ای که به زمانِ افطار نزدیکتر می شد، نازمان را می کشیدی. می گفتی که ناز بچّه های روزه دار خریدن دارد. گاهی که گرسنگی و تشنگی امانم را می برید و می گفتم:« فلان همکلاسی ام روزه نمی گیرد. می گوید ما سحری بلند نمی شویم و صبحانه و ناهار و شام هم می خوریم. والدینم می گویند ول کن کی گفته باید گرسنه بمانیم؟»
جواب می دادی:« اعتقاد همکلاسی ات به ما ربطی ندارد. آنها آنگونه می اندیشند و زندگی می کنند، ما اینگونه. به او بگو عیسی به دین خود و موسی به دین خود
می گفتی:« اگر مردم بدانند که معنی عیسی به دین خود و موسی به دین خود، چیست؟ بسیاری از مشکلات حل می شود.  
مادرم، امسال اوّلین سالی است که شب های قدر را بدون شنیدن صدای تو سپری می کنم. دارم فاتحه می خوانم و در آخر زبانم نمی چرخد که اسمت را به زبان بیاورم. خوب پیر شده بودی. دلت نمی خواست زمین گیر شوی، می گفتی:« اوچ گون یاتاق، سونرا تورپاق / سه روزی بیماری و روز چهارم مرگ» می گفتی:« ناسپاسی گناه است و عمرم را کردم و هر وقت خدا بخواهد می برد و راضی ام به رضای خدا. » تنها آرزویت زمین گیر نشدن و محتاج پرستار نشدن بود. به آرزویت رسیدی. امّا هیچ کدام از این دلایل سبب نمی شود که دلتنگ صدایت نشوم. ناسپاسی نمی کنم، امّا جایت در این روزهای مبارک به شدت خالیست.
مادرم، جان و دلم، آرام بخواب که آرامش حقِّ توست.

2023-04-04

سالی که گذشت

سالی که گذشت

حکیم عمر خیام می فرماید:« از دی  که گذشت هیچ از او یاد مکن» درست میفرماید. امّا آن دی  که گذشت، فراموش نشدنی بود. منظورم سال 1401 است. سال غم و گریه و فریاد و فغان و داد و بیداد. خیلی ها داغدار شدند. در سالی که گذشت،  در سوگ یکی از عزیزترین و بهترین کسانم، مادرم، خون گریستم. مادر، مادر که داغش کهنه نمی شود. پیر هم شود، باز مادر است و عزیز و دل کندن از او مصیبت است و بس.
مادرم، مهربانم، مهربان ترینم، سیزده بدر امسال بی تو صفائی نداشت. مرور خاطرات بود و اشکی که بغض گلویم را می فشرد و راه نفسم را می برید. سالها  دور از تو در غربتستان، با تصویر و صدایت، زندگی لذت کردم. اکنون شماره ات را می گیرم، تو نیستی که با لحنی جانانه « بعععله » بگویی. صدای زنگ تلفن گوشم را می آزارد.
مادرم، مهربانم، خوبی غربت فقط در این است که چشمم به درِ بستۀ خانه ات را نمی بیند. شاهد خالی کردن اسبابِ خانه ات نیستم. از خیابان و کوچه ای که عبور می کردی، نمی گذرم. ردِّ پاهایت را که در جای جایِ کوچه و خیابان و مسجد و حسینیه، باقی است، نمی بینم. ای وای مادرم، بی تو بودن چه سخت است. 
*


2023-03-25

آن روز، اوّلین روز نوروز

 

مادرم، جان و دلم
آن روز سه شنبه اوّل فروردین 1402 مصادف با 21.03.2023 بود. آری اوّلین روز از نوروز. آخرین هدیۀ  نوروزی ام رسید. نه از چادرنماز گلی خبری بود و نه از لوکا و اریس و باسلوق و سوجوق. امسال هدیه ات به جای شعف و شادی، مرا گریاند. با دیدن حلوای چهلم و قرآن ات که هدیۀ پدر بود و چادرنماز نه گلدار بلکه سرمه ای رنگ با خال های سفید، به سختی گریستم. نه شماره تلفنی بود و چت و فیس تایم ات که زنگی بزنم و با خوشحالی خبر دهم که مادرم هدیه ات رسید و تو با لحنی خوشحال بگویی نووووش جانتان. باید عادت کنم به نبودنت. امّا این بسیار سخت است.
مادرم، مهربانم، مهربانترم، مهربان ترینم، دل و جانم، راستی چقدر سخت و طاقت فرساست داغ تو بر دل داشتن.

2023-03-08

به بهانه هشتم مارس، نیمۀ شعبان، مادرم

 به بهانه هشتم مارس، نیمۀ شعبان، مادرم

مادرم، مهربانم، فداکارم، باید بودی و امروز « روز جهانی زن و نیمۀ شعبان » را به تو تبریک می گفتم. یادش به خیر که به مناسبت این دو روز برای تبریک گفتن، از هم پیشی می گرفتیم.
مادرم، مهربانم، فداکارم، دختری بود که اشکهای مادر را تاب نیاورد. خواهری بود که بهترین دوران زندگی اش را فدای خواهر کرد. مادری بود که به خاطر فرزندانش سوز سرمای زمستان و داغی  گرمای تابستان را به جان خرید. داغ فرزند دید و صبورانه تحمّل کرد. خاله و عمّه و زن عمو و زن دایی مهربان ، دوست و یاورِهمسایگان و گل سرسبدِ ایل و تبارمان بود. رفت و جای خالی اش پر شدنی نیست.
هم او بود که قرآن به دستم داد و اوقات فراغتم مرا به خواندن مجلات جوانان و اطلاعات و غیره، تشویق کرد. اینگونه کتابخوانم کرد. شش کلاس سواد داشت و کم سوادی از روشنفکری اش نکاست.
هر سال نیمۀ شعبان، دهانمان را با شیرینی های سنّتی اش شیرین کرد.
مادرم، مهربان، اسطورۀ فداکاری روزجهانی زن و نیمۀ شیرینِ شعبانت مبارک.
اکنون آسوده و آرام بخواب که آرامش حقِّ توست.

2023-03-06

منی ده آپار یانیندا

 منی ده آپار یانیندا

یادیما گلیر کی اوشاقلیقدا ، آنام چادراسینی باشینا اؤرتوب ائودن ائشیه چیخاندا ، خیرداجانا اللریمنن اونون چادراسینین قیراغیندان یاپیشیب دالیسی جان گئده ردیم. هردن بیر الیمی دالی چکیب دئیه ردی : اوزور یئرینه گئدیرم. اوزور یئرینه اوشاقلاری آپارمازلار. اوره گیم تیتره ردی .اوره کدن  و اوره گیمده یالواراردیم کی منی دا یانیندا آپار.
بویونلریم تلفوندا دانیشیریدق. دئدی : ساباحلاریم داش ماکی یا گئدیریخ. آخی بی بی مین جاوان اوغلونون ایلی دی دئدیم : اوره کدن چوخ ایستیرم کیچادراوین اوجوندان یاپیشیب دالینجا دوشه م .
گولومسه ییب دئدی : آپارمازدیم. آخی اوزور یئرینه اوشاقلاری آپارمازلار.
بیلیردی کی آپارماق ایسته سه ده یول اوزاق دی آیاقلاریم قیسسا. خیرداجا قیز بؤیویوب آما اللری او قدیر قیسسالیب کی آناسینین چادراسینا چاتمیر. دای نه ائیله مک . چاره دن اوزولموش لر کیمی اؤز اؤزومه شعر یازدیم ها بئله سی:

*

آنا گئدیرسن ماکویا

منی ده آپار یانیندا

الین یاپیشیب گئده رم

خیاوانی آتلایاندا

*

آنا جان واللاه باللاهی 

سه س ائله مه رم ، دینمرم

خورما دوتسالار یئمرم

چوخ قندیلن چای ایچمرم

*

دیزیم اوسته اوتورارام

واللاهی سؤزه باخارام

اوتاغا بؤیوک گیرنده

آیاقلارینا قالخارام

*

بیر آزجا ایجازه وئرسه ن

انجمنه باش وورارام

منی ائوده قویوب گئتسن

دولوب اوره گیم آغلارام

*

واللاهی سؤزه باخارام

آپارسان منی یانیندا

شولوخ ائیله مه رم اوردا

منی ده آپار یانیندا

سه شنبه 26/2/1385 - شهربانو ( قایاقیزی )

اسماعیل قارداشا بیر جواب

 اسماعیل قارداش ، بیر جواب

اورگی یانیخلی داغلی باجیندان

قبول ائله بیر ریاسیز سلامی

قارانلیقلار ایچیندن گلن های دان

تحویل آل بیر نئچه کلام جوابی

...

بوکولوب قامتیم یاشام یولوندا

سلامه گلیب توکلریم باشیمدا

سوروشاسان بو اینجه اوره ییمده ن

نئجه تاب گتیریم آخیر ظولوما

...

گؤزل یازدین آروادلارین حاققیندا

اوتورتدون هامیسین جئیران داغیندا

الین قولون وار اولسون کی بیرداها

سرین سو سپدین تاریخ یاراسینا

...

گؤزللیکین آدی آرواددیر دئدین

سئوگینین دادی دا آرواددیر دئدین

یاشامین سئوینجی آرواددیر دئدین

ساباهین شنلیگی آرواددیر دئدین

...

عطیر ساچان گوله به نزه تدین ساغ اول

دادلی شیرین بالا به نزه تدین ساغ اول

یاشیل باشلی سونا اولدوم شعرینده

جنت حوری سینه بنزه تدین ساغ اول

...

سنه بیرخیرداجا سؤزوم وار ائشیت

بیر قارداش باجیسین ائشیدن کیمی

قوی دردله شیم سنینله آی قارداشیم

بیر باجی قارداشلا دردله شن کیمی

...

نئیلیرم دیله گتیریب یازاسان

نه واخت خوشووا گلمدی پوزاسان

نئیلیرم گاهی داغا میندیرسن

گاهدا به یه نمییب یئره چالاسان

...

یورولموشام بال تک شیرین اولماقدان

دای پیخمیشام گول تک عطیر ساچماقدان

تومارلاییب بویوما اوخشاماقلا

اوبیرسی دونیادا پری اولماقدان

...

ییغیشدیر سؤز بیربیرینه دوزمه یی

آروادی سؤزلوکلرله به زه مه یی

بتردن اورهگین یانسا گر منه

اؤزون کیمی اینسان گؤره رسن منی

(  هشتم مارس سال 2006  در جواب شعر اسماعیل جمیلی )

*
شهربانو ( قایاقیزی )

سووقت - شهربانو قایاقیزی

سووقت

بیر نئچه گون قورتولورسان ، بو غربتین هاواسیندان

گئنه وطن تورپاغینا، گئدیرسن خوش حالین اولسون

بو اتاق بو دؤرد دوواردان، سویوق قانلی اینسانلاردان

بو غربتین آجی سیندان، قاچیرسان خوش حالین اولسون

یار و یولداشین گؤرورسن، آناوین الین اؤپورسن

وطنی طواف ائدیرسن، زیارتین قبول اولسون

*

سووقه ت نه ایستیرسن دئدین ، سیفاریش وئریم گلنده

تبریزیمین تورپاغیندان ، بیر اوووج گتیر گلنده

یار و یولداشدان آنامدان ، قوهوم قونشودان آتامدان

مدرسه شاگیردلاریمدان ، بیر خبر گتیر گلنده

تربیت بازارا گئتسه ن ، شیشه گرخانادان کئچسه ن

بوز شووه ره ن شربتیندن ، بیر ایسکان گتیر گلنده

سیخیلدیم قیش هاواسیندان ، هم شاختا همی قاریندان

وطنین باهار یاییندان ، بیر آزجا گتیر گلنده

*
شهربانو( قایاقیزی )

اَر یا آت؟ - شهربانو( قایاقیزی )

 ار يا آت ؟؟؟

ار ائوينده ائشيتديم

بير تازا سوزله ر گئنه

بير سوز دئديم باغيردی

مينيك  وئرمه ره م سه نه

*

دئديم بايرامدير گئداخ

ائل طايفا ما گؤروشه

بايرام بوندان اوتوردور

هاوالار بير ده گيشه

*

حرمت ائيله بير آزجا

آغ بيرچه ک آغ ساققالا

بيزله ر گئده ريک قالار

ياخجي ليق بو دونيادا

*

دوسلوغو تازالياق

كدوره تده ن نه چيخار

تازا ائيلده كهنه درد

والله باغريمیسيخار

*

سویله دی چوخ دانيشما

ايشله ريمه قاريشما

هرنه دئسه م من سنه

نيه نولار سوروشما

*

دئديم پيس سوز دئمه ديم

بير خطا ائيله مه ديم

ايسته ديم كی بايرامدا

من ده گوروشه گئديم

*

باغيردی كی آرواد سان

ييغيش اوتوريئرينده

من بيرخانين اوغلويام

مينيک وئرمه ره م سه نه

*

كيشی اوتوران يئرده

آرواد هئچ واقت دانيشماز

صاحابينين ايشينه

هئچ بير زامان قاريشماز

*

اونون بو سؤزله رينده ن

گؤزوم چيخدی كلله مه

آممان اوره گيم دئدی

داها هئچ بير سؤز دئمه

*

گئنه ده كي دؤزمه ديم

بير داها ديله گه لديم

ته زده ن باغيردی منه

قورخوسوندان تيتره ديم

*

دئديم آخير نازلی يار

البت پاشا و خانسان

مينيک وئرمه ک ده نه دير

معوذ بالله آتسان ؟

*

بير داها باغيراندا

قلمه ته كين اسديم

نه يالان كی ته پيكده ن

قورخوب سه سيمی كه سديم

*

آمان الله بير آتنان 

وصلت ائيله ميشه م من ؟

گؤزوم چه لپه شيك گوروب ؟

خطا ائيله ميشه م من ؟

*

بير آتيلان آدامين

يئر گؤی قه ده ر فرقي وار

ايندی آنلاديم هله

گؤره جه ک گونله ريم وار

*

بئيله ياريم آداما 

من نئجه سؤز قانديريم ؟

ياخجی پيسين فرقينی

آخ نئجه بس آنديريم ؟

*

الغرض آی خانيملار

يازديم كی اوخويار سيز

خانيملارين دردينی

سيز ياخجی آنليار سيز

*

2023-03-03

در رثای مادرم

 در رثای مادرم

دیندیرمیون قان آغلارام
آنام، مهربانیم گئدیب
بوینو بوکوک بیر بلبلم
گولوم گولوستانیم گئدیب
هجران اوتوندا یانیرام
روحوم، بوتون جانیم گئدیب
اوددا یاندی افغانیمدان
بیلدی کی جانانیم گئدیب
دیندیرمیون آغلیر کؤنول
جاندان شیرین جانیم گئدیب
شهربانو( قایاقیزی)
( 1401.11.04 / 2023.01.24 )
*


2023-02-23

نادر ابراهیمی می گوید:

 نادر ابراهیمی می گوید:

من در یک لحظه، غفلتا، وقتی بسیار جوان بودم و کمک کارگر فنی در صحرا، عاشق صحرا شدم. غفلتا، نمی دانم چه شد، امّا شدم.« آتش بدون دود » همۀ آن چیزی است که من توانستم به پیشگاهِ معشوق ببرم و به او پیشکش کنم... خدا کند که مردم صحرا، این هدیۀ کوچک را قبول کنند.
یاد آن روزها و شبهای صحرایی، آن غروب ها و آن مهتاب ها، آن پهناوری و خلوت، آن آفتاب و گلّه های خفته و آلاچیق ها، آن مردان و زنان خوب، و آن بچّه ها که زیبائی شگفت انگیزی داشتند، برای ابد در قلب کوچک من زنده است و خواهد ماند.
« از صفحات آخر کتاب آتش بدون دود – جلد هفتم»

2023-02-21

آتش بدون دود - جلد هفتم

آتش بدون دود – جلد هفتم 
هر سرانجام سرآغازی  است
نویسنده: نادر ابراهیمی

آلنی به بهانه سردردها و سنگ کلیه های شدید که گاه گاهی به سراغش می آیند، از تهران خارج می شود و به دورافتاده ترین مناطق کشور، برای درمان بیماران و نشان دادن ستم حکومت، سفر می کند. در این سفرها آلنی بعد از سالها، دوستانش را ملاقات می کند. البته خیلی ها اعدام شده اند. او در یک عمل جراحی ماهرانه، پاهای یلماز را مداوا می کند و همین یلماز به مبارزی قهرمان تبدیل می شود و در همین را ه کشته می شود. آیناز، دختر آلنی از پدر اسلحه می خواهد و پدر تهیّه کرده و شبی که به همراه تعدادی از افرادش برای گرفتن اسلحه می رود، دستگیر و به اعدام محکوم می شود. مارال نیز به حبس ابد محکوم می شود. آلنی شب اعدام به حضور محمدرضاشاه پهلوی فرستاده می شود. پس از ملاقات او با شاه، او را سوار زندان متحرک کرده و می برند. اما همگروهانش فراریش می دهند و تیمساری که حکم اعدامش را صادر کرده بود، کشته ی شود. مارال بانو را نیز از زندان فراری می دهند. آیناز و شوهرش در جریان انتقام از ساواکی ها، کشته می شوند. آیتا، فرزند دیگر آلنی- مارال، نیز اعدام می شود. آلنی نیز دستگیر و اعدام می شود. او در آخرین نامه اش به مارال بانو از او می خواهد که دست از مبارزه برندارد. مارال نیز در یکی از ماموریت ها در کنار پسرش تایماز کشته می شود و داستان زندگی آلنی – مارال اینگونه تمام می شود.
*
زمانی می رسد که انسان قادر نیست بگوید:« جبران می کنم.» چقدر خوب است که انسان، قبل از رسیدن به این زمانِ تاسّف انگیز، چیزی برای جبران کردن، باقی گذاشته باشد.
آلنی
*

2023-02-20

فرقِ مبارزِ مومن با ظالم بی ایمان - جلد ششم

سایت قایاقیزی

عیبِ جهانِ ما:عیبِ جهانِ ما این است که هنوز در برابر مردِ واقعی، دستکم یک نامرد وجود دارد و در برابر هر زنِ واقعی، یک نازن. جهان هنوز جهانی ست که بسیاری از انسان ها، با با احترامی وافر به حیوانیّتِ خویش، خوب ترین آرمان ها را با لذّت های تن تاخت می زنند و شرم هم نمی کنند.

*
این جاده هرگز خلوت نخواهد شد
بیهوده انتظار می کشی
بیهوده انتظار می کشی
تا در خلوتِ کاملِ این جاده
دمی در آینه ی جیبی ات به خود نگاه کنی
و بگویی:
« به به !
این منم تیتیش مامانی به تنم!»
به همهمه ی جاده و کن!
به وِلوِله
به غُلغُله
به غوغای جاده گوش کن
و به عابرانِ جوانِ خیره سری که سراسرِ جاده را پوشانده اند
نگاه کن!
اِنگار، غباری که پابرهنگان و ستمدیدگان برپا می کنند
نمی گذارند به درستی ببینی
پس بشنو!
بیهوده انتظار می کشی.
این جاده هرگز
خلوت نخواهد شد.
*
می دانید آقا؟ فرقِ مبارزِ مومن با ظالم بی ایمان در این است که زندگی و مرگ، هر دو، موهبتی ست برای مبارزِ مومن، اما زندگی و مرگ، هر دو، عذابی است برای ظالمِ بی ایمان… من، روی خاک آسوده ام، زیرِ خاک نیز آسوده خواهم بود… شما چطور آقا؟ شما چطور آقا؟
*
گریه: گریه نعمتی ست واقعا!
گمان می برم که اگر خداوند ، صدهزار گونه خنده می آفرید امّا رسمِ اشک ریختن را نمی آموخت، قلب، حتّی تابِ ده روز تپیدن را هم نمی آرود.
گریه نعمتی ست واقعا- برای آنکس که قلبی دارد.
*
آتش بدون دود - جلد ششم
*

2023-02-18

آتش بدون دود - جلد ششم

هرگز آرام نخواهی گرفت

آلنی – مارال، همراه با تحصیل و سخت کوشی در دانشگاه و پیرشرفت تحصیلی، وارد عرصه ی سیاست می شوند. در سال 1326 محمد مسعودِ صاحب قلم، بر علیه اشرف پهلوی می نویسد و روز بعد اعدام می شود. آمان جان آبایی قرار حرکتی موثر را در یک عروسی صحرایی می گذارد. مامورین حکومتی مطّلع شده وبرای کشتار در عروسی  برنامه ریزی می کنند. آلنی که از خطر باخبر شده سعی میکند خود را به آمان جان برساند، اما دیر می شود و حکومت مجلس را به خاک و خون می کشد. آمان جان نیز کشته می شود.
صفحه ِ صدِ کتاب، اشاره ای می کند به دکتر مصدّق:« دکتر مصدّق به شاه چیزِ بدی را اثبات کرد و بد هم اثبات کرد. دکتر مصدّق به شاه ثابت کرد که هر کس، حتّی اگر مختصری – بسیار مختصر – هم شرف و شهامت داشته باشد، با شاهان کنار نخواهد آمد. نخواهد آمد. نخواهد آمد.»
اردیبهشت سال 1330 چند روز پس از آزادی دکتر آلنی آق اویلر، دکتر محمد مصدق ، بر مسند صدارت تکیه زد، تکیه زدنی- برخوردار از مهر بی کرانه ی مردم. ترکمن ها به آمدنِ مصدق دل خوش کرده بودند، اما...
نمی توان گفت که چه شد اما نشد آنچه که حق بود بشود.
در سال 1336 ، ساواک بر سر پا می ایستد و با ایستادنش کمر بسیاری از گروههای مبارز ملی و مردمی را می شکند.
در بیست و دوم سال 1336، ساعت چهار صبح زلزله ی شدیدی بخش عمده ای از کردستان را می لرزاند و بسیاری کشته می شوند دولت با وقار و آرامشی سرشار از بی رحمی با زلزله روبرو می شود.
*
در این جلد از کتاب، نویسنده اشاره ای دارد به ترانه ی مرا ببوس. این شعررا حیدر رقابی سروده و توسط سوارکارِزبده، گُل نراقی خوانده شده است. ترانه ای ماندگار برای اعدام بشارتی و ده ها دلاور همچون او.
*
در صفحه 133 این جلد، نویسنده از « سفره تکانیِ بزرگِ شاهی» سخن می گوید. از تیمساران و رهبران مافیا در ایران و چند تن از پَهلَوی ها وهمچنین تعدادی ترکمنِ حق کُش که در این سفره تکانی ظالمانه مشارکتی مردانه داشتند و تهِ کاسه ها را لیسیدند و شکمی از عزا درآوردند.
پانزده بهمن سال 1327 آلنی و مارال به مهمانی پرافتخارِ سلطنتی دعوت می شوند و از شرکت در مهمانی سرپیچی می کنند. این همان روزی است که ناصر فخر آرایی، در صحن دانشگاه، شاه را به گلوله می بندد و خود درجا، به دست آنان که او را به این کار واداشته اند، کشته می شود. این عمل سبب می شود که حزب توده غیر قانونی شناخته شده و مخالفان پهلوی با اَنگِ توده ای به قتل می رسند.
در سال 1329 دکتر خدراقلی، مورد حمله ِ سه جوان ناشناس قرار می گیرد . امّا جان سالم بدر می برد. زندگی اش سرشار از خوف و نگرانی می شود. 
*
آلنی اوجای چوپان عاشق علی می شود.
درمانده ِ علی، مبهوتِ علی، مریدِ علی، مطیعِ علی، شمشیرکشِ رکابِ علی

2023-02-17

آتش بدون دود - جلد پنجم

عبداللّه مای لس:
نخستین ترکمنی که به مجلس شورا راه یافت و سالها به خاطر مشروطیت مبارزه کرد. به همین خاطر ترکمن ها او را مای لِس یعنی مجلس لقب دادند. روانش شاد

*
سیاست، خودکشی نیست. قیمت ما و سگهای شاه یکی نیست. ما گرانیم به دلیل طهارتمان، آنها مفت اند به دلیل کثافتشان. ما گرانیم به دلیل کیمیایی مان، آنها مفت اند به دلیل فراوانی شان. بسیاری از افراد طبقۀ متوسطِ مرفّه، به خاطر لذّت، حاضرند خودفروشی کنند، امّا در این طبقه، نادرند آدم هایی که از همه چیزشان به خاطر دردمندیِ دردمندان بگذرند. پس روی سرت شرط نبند.
*
آلنی در برابر مجموع حوادث سال بیست و چهار، عکس العملی بسیار سیاستمدارانه و نجیبانه نشان داد.« سازمان وحدت»، طی اعلامیه ای طولانی، اعلام داشت که با هرنوع تجزیه ی وطن، به هر دلیل و بهانه مخالف است و تجزیه های سده های پیش را هم نظامی اما ضد فرهنگی می داند.« نجات در پاره پاره شدن نیست، در یکپارچه شدن است. هیچ یک از کشورهایی که تکّه تکّه شده اند، پس از گسیختگی، مردمش به آسایشی دست نیافته اند. مرزهای قومی و قبیله یی و نژادی، مرزهای  طبیعی – تاریخی نیستند. یک ملّت، بر اساس همزیستیِ فرهنگیِ طویل مدّت یک ملّت است نه بر اساس ترکیباتِ قبیله ای، نژادی یا یگانگی زبان.
*
ثروتمندان از لذّت خسته می شوند، فقیران از حُبِّ وطن
« کمینه» شاعرِ نامدارِ ترکمن
*
در کنارِ مردان، مردِ میدان خواهی شد
«مختوم قلی ترکمنی»
*
میراثِ پدران ماست، به ما رسیده این دردها
از شعر مشهور بو دردی« مختوم قلی »
*
قله های مغرور به زانو درمی آیند
سنگ ها و صخره ها ذوب می شوند
چرا که این درد را تحمل نمی توانند کرد
آه از این درد، وای از این درد
« مختوم قلی»
*

آتش بدون دود - جلد پنجم 
نویسنده: نادر ابراهیمی
*

2023-02-11

آتش بدون دود - جلد پنجم - حرکت از نو

 حرکت از نو
آلنی و مارال در تهران سرگرمِ تحصیل و سیاست هستند. دخترشان آیناز در اینجه برون کنار مادربزرگش ملّان زندگی می کند. کِبتر، دخترِ دوّم یارمحمّد نقشینه بند که شانزده سال دارد، بیمار می شود. یارمحمّدِ ظالم حاضر است به خاطر سلامتی دخترش تمام زندگی اش را بدهد. می گویند: او به خاطر دخترش کبتر که از بوی اسپند و صدای کاکلی ها خوشش نمی آمد، به سیصد کارگر دستور می دهد هرچه بوته ی اسفند است از دور تا دورِ خانه و باغ از ریشه درآورند و در جای دور بسوزانند. صد بچّه را وامی دارد تا با تیرکمان هایشان به جان کاکلی های دشت بیفتند. چند شکارچی را می گمارد تا کاکلی ها را شکار کنند. این واقعه را مردم ناحیه « قتل عام کاکلی ها» اسم گذاشته اند. حالا کبتر می خواهد که آلنیِ طبیب او را مداوا کند. سرانجام یار محّمد، با تهدید کردنِ ملّا قلیج، آلنی را به بستر دخترش می آورد. او به آلنی قول می دهد که اگر دخترش را از شر بیماری ومرگ نجات دهد، او را دو بار از پنجه اعدام و مرگ نجات خواهد داد.
آلنی سرش را از اتاق کبتر بیرون می برد و آهسته می گوید:« دهانِ آلوده، از مغزِ آلوده تغذیه می کند. این را هم تو یادت باشد یار محمّد! و یادت باشد که آلنی، دشنام نمی دهد، زخم می زند. جنگیدن و زخمی کردنِ حریف، نقطه ی مقابل ایستادن و دشنام دادن است. ضمنا این را هم بدان! من با آمدن به این باغ، آنقدر بی آبرو شده ام که دیگر با هیچ حُقّه یی نتوانم این روغن ریخته بر خاکِ باغِ تو را جمع کنم تا بتوانم آن را نذرِ امام زاده یی کنم. ضمنا این را هم بدان یاشولی! آلنی اوجا، قول هایی را که به او داده یی، به هیچ قیمت پس نمی دهد، چون واقعا محتاجِ قول هاست، چرا که می داند که در این جنگ، با ناجوانمردانی می جنگد که اعدام کردنِ بی گناهان، مثل نَفَس کشیدن برایشان آسان است.»
کار آلنی زیاد است و مراقبت از کبتر را به یاشا می سپارد. یاشا با دیدنِ ِکبتر عاشقش می شود. امّا سکوت اختیار کرده و شبانه روز به معالجه و پرستاری از دخترک می پردازد. حال دختر خوب می شود و یاشای افسرده و صرعی و مجنون به صحرا برمی گردد.
سرانجام یاشا شیرمحمّدی، یارمحمّد نقشینه بند را می کشد و به سراغ افسری که به او توهین کرده و بر گوشش زده بود، می رود و سه گلوله به او شلیک می کند، امّا افسر جان سالم به در می برد. سپس سراغ دکتر خدرآقلی می رود و در مطب او به انتظار می نشیند تا دکتر بیاید. اما قبل از اقدام به قتل، دستگیر می شود و اعتراف می کند که اگر از زندان بیرون بیاید، باز سراغ دکتر خدرآقلی می رود و او را می کشد. آلنی پیش دختران یارمحمّد می رود و وعدۀ پدرشان را یادآوری می کند و از آنها می خواهد از شکایت خود بگذرند. امّا نه آنها راضی می شوند و نه حکومت حاضر به بخشیدنِ یاشا است. حکومت سعی دارد از زبان او اسامی مخالفان و انقلابیّونی همچون قلیغ بلغای و آلنی و .. بشنود، یاشار هرگز اسمی از هیچ فردی به عنوان همکار نمی برد. ملاقات با پدر و مادرش و حتّی آلنی را نیز نمی پذیرد و سرانجام اعدام می شود. همزمان با مرگ آیلر که بعد از زائیدن نوزادش « توماج» فوت می کند و آلّای عاشق را با کودکش تنها می گذرد. یاشا اعدام می شود و در ذهن ترکمن بعنوان شهید باقی می ماند.
*